سگمنبع: Greene 2006
بافت نرم: 10–20 mg/kg · هر 8 ساعت · 7 روز
آنتیبیوتیکتراپی
آمپیسیلین (Ampicillin)
آمینوپنیسیلین (بدون مهارکنندهٔ بتالاکتاماز) · باکتریوسید (مهار سنتز دیوارهٔ سلولی)
گونه: سگ و گربه12 پروتکل دوز8 فرم دارویی
این صفحه یک مرجع محاسباتی و آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینه، کشت و آنتیبیوگرام، قضاوت بالینی یا تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست.
معرفی دارو
آمینوپنیسیلین (بدون مهارکنندهٔ بتالاکتاماز) · باکتریوسید (مهار سنتز دیوارهٔ سلولی)
نامهای تجاری: Polyflex®, Principen®
دوز عمومی: 10–20 mg/kg · هر ۸ ساعتمنبع: Papich / BSAVA (عمومی)
طیف اثر
آمینوپنیسیلین وسیعالطیف و باکتریوسید با طیفی مشابه آموکسیسیلین، اما بدون مهارکنندهٔ بتالاکتاماز. روی استرپتوکوک، انتروکوک، Listeria، بسیاری از بیهوازیها (Clostridium، Fusobacterium)، برخی گرممنفیها (E. coli حساس، Proteus mirabilis، Pasteurella، Haemophilus) و اسپیروکتها (Leptospira، Borrelia) مؤثر است. اما چون مهارکنندهٔ بتالاکتاماز ندارد، روی باکتریهای مولد بتالاکتاماز — مانند بیشتر Staphylococcus و Bacteroides fragilis — بیاثر است (برخلاف کو-آموکسیکلاو). روی سودوموناس، انتروباکتر، کلبسیلا و باکتریهای بدون دیواره/داخلسلولی (Mycoplasma، Rickettsia) نیز اثری ندارد.
کاربردها و دوزهای دامپزشکی
بافت نرم
گربهمنبع: Papich / BSAVA
گربه: 10–20 mg/kg خوراکی · هر 8 ساعت · 7–14 روز
عفونت ادراری (UTI)
سگمنبع: Greene 2006 / Polzin 2005
12.5–25 mg/kg خوراکی · هر 8–12 ساعت · 3–7 روز
نکتهٔ بالینی: بهدلیل جذب خوراکی ضعیف آمپیسیلین، آموکسیسیلین گزینهٔ خوراکی ارجح برای عفونت ادراری است.
سگمنبع: Greene 2006
6.6 mg/kg عضلانی یا زیرجلدی · هر 12 ساعت · 3–7 روز
گربهمنبع: Greene 2006
گربه: 20 mg/kg خوراکی · هر 8–12 ساعت · 7–14 روز
پنومونی / سیستمیک
سگمنبع: Greene 2006
22 mg/kg · هر 8 ساعت · 7–14 روز
مننژیت / ارتوپدیک
سگمنبع: Greene 2006
22 mg/kg · هر 6–8 ساعت
سپسیس / باکتریمی
سگمنبع: Greene 2006 / Hardie 2000
20–40 mg/kg تزریقی · هر 6–8 ساعت
سگمنبع: Greene 2006
سپسیس نوزادی: 50 mg/kg وریدی یا داخلاستخوانی · هر 4–6 ساعت
گربهمنبع: Greene 2006
گربه (سیستمیک): 7–11 mg/kg تزریقی · هر 8–12 ساعت
گربهمنبع: Hardie 2000
سپسیس (گربه): 20–40 mg/kg وریدی · هر 6–8 ساعت
لپتوسپیروز (درمان اولیه)
سگمنبع: ACVIM Leptospirosis Consensus Statement 2023
20 mg/kg وریدی · هر 6 ساعت (فقط تا زمان تحمل داکسیسایکلین)
نکتهٔ بالینی: داکسیسایکلین 5 mg/kg خوراکی هر 12 ساعت داروی انتخابی است و ناقل کلیوی را پاک میکند. آمپیسیلین وریدی فقط زمانی بهعنوان درمان اولیه استفاده شود که استفراغ یا عارضهای دیگر مانع تجویز داکسیسایکلین است. بهمحض قابلتحملشدن داکسیسایکلین، آن را شروع و تا تکمیل مجموع 14 روز درمان ضدمیکروبی ادامه دهید. در نارسایی شدید کلیه دوز و فاصلهٔ تجویز بازبینی شود.
اشکال دارویی
- ویال آمپیسیلین سدیم 500 میلیگرمموجود در ایران
- ویال آمپیسیلین سدیم 250 میلیگرمموجود در ایران
- ویال آمپیسیلین سدیم 1000 میلیگرم (1 گرم)موجود در ایران
- ویال آمپیسیلین سدیم 2000 میلیگرم (2 گرم)
- کپسول 250 میلیگرمموجود در ایران
- کپسول 500 میلیگرمموجود در ایران
- سوسپانسیون 125mg/5mLموجود در ایران
- سوسپانسیون 250mg/5mLموجود در ایران
نکات ایمنی و بالینی
- آمپیسیلین مهارکنندهٔ بتالاکتاماز ندارد؛ پس بر باکتریهای مولد بتالاکتاماز (بیشتر استافیلوکوک، Bacteroides fragilis) بیاثر است — در این موارد از کو-آموکسیکلاو یا آمپیسیلین/سولباکتام استفاده کنید.
- جذب خوراکیاش ضعیف است و با غذا بیشتر کاهش مییابد؛ شکل خوراکی را با معدهٔ خالی (۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا) بدهید. در عمل، آموکسیسیلین جایگزین بهتر خوراکی است و آمپیسیلین بیشتر تزریقی کاربرد دارد.
- در حساسیت به پنیسیلینها ممنوع است؛ احتمال واکنش متقاطع با سفالوسپورینها و کارباپنمها وجود دارد.
- هرگز به خرگوش، خوکچهٔ هندی، چینچیلا و همستر داده نشود — خطر انتریت کشنده و انتروتوکسمی کلستریدیایی (برای سگ و گربه بیخطر است).
- در سپتیسمی یا شوک، جذب خوراکی کاهش مییابد؛ مسیر تزریقی (ترجیحاً وریدی) بهکار رود.
- شایعترین عوارض گوارشیاند (بیاشتهایی، استفراغ، اسهال)؛ معمولاً در مصرف خوراکی بیش از آموکسیسیلین.
- محلول تزریقی بازساخته را ظرف حدود ۱ ساعت مصرف کنید؛ ترجیحاً با نرمالسالین رقیق شود (دکستروز هیدرولیز دارو را تسریع میکند). با آمینوگلیکوزیدها (آمیکاسین، جنتامایسین) در یک سرنگ یا محلول مخلوط نشود.
- نوع نمک ویال مهم است: ویال آمپیسیلین سدیم (محلول) را میتوان وریدی (و نیز عضلانی) تجویز کرد؛ اما ویال آمپیسیلین تریهیدرات (سوسپانسیون مخصوص دامپزشکی) فقط عضلانی یا زیرجلدی است و نباید وریدی تزریق شود (سوسپانسیون است و خطر آمبولی دارد).
- تمام ویالهای تزریقی فهرستشده در این محاسبهگر، آمپیسیلین سدیم در نظر گرفته میشوند و فقط مسیرهای مجاز مشترک با IV/IM در نسخه نمایش داده میشود. سوسپانسیون تزریقی دامپزشکی آمپیسیلین تریهیدرات در این محاسبهگر ارائه نشده است؛ آن فرآورده فقط IM/SC است و هرگز نباید IV تجویز شود.
- در آبستنی نسبتاً ایمن تلقی میشود (در سگ و گربه کلاس A).
منابع ذکرشده
- Papich / BSAVA (عمومی)
- Greene 2006
- Papich / BSAVA
- Greene 2006 / Polzin 2005
- Greene 2006 / Hardie 2000
- Hardie 2000
- ACVIM Leptospirosis Consensus Statement 2023
محاسبهٔ دوز بر اساس وزن
آخرین بهروزرسانی دادهٔ این صفحه: