آنتی‌بیوتیک‌تراپی

ماربوفلوکساسین (Marbofloxacin)

فلوروکینولون دامی · باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase)

گونه: سگ و گربه2 پروتکل دوز4 فرم دارویی

این صفحه یک مرجع محاسباتی و آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینه، کشت و آنتی‌بیوگرام، قضاوت بالینی یا تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست.

معرفی دارو

فلوروکینولون دامی · باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase)

نام‌های تجاری: Zeniquin® / Marbocyl®

دوز عمومی: 2.75–5.5 mg/kg · یک‌بار در روز (سگ و گربه)منبع: Zeniquin (Plumb's)

طیف اثر

فلوروکینولون دامی و باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase) با طیفی تقریباً همسان انروفلوکساسین. طیف قوی گرم‌منفی دارد: انتروباکتریاسه (E. coli، Klebsiella، Proteus، Salmonella، Enterobacter، Serratia، Yersinia)، Pasteurella، Haemophilus، Campylobacter، Aeromonas و Brucella. فعالیت روی Pseudomonas به ایزوله و نتیجهٔ آزمون حساسیت وابسته است و نباید بدون کشت و آنتی‌بیوگرام مفروض باشد. ممکن است روی استافیلوکوک، از جمله ایزوله‌های مولد پنی‌سیلیناز، مؤثر باشد؛ اما فعالیت وابسته به ایزوله است، حساسیت MRSA/MRSP نباید فرض شود و درمان به تأیید کشت و آنتی‌بیوگرام نیاز دارد. برخی باکتری‌های غیرمعمول/داخل‌سلولی (Mycoplasma، Chlamydia) را نیز پوشش می‌دهد. فعالیت بر Mycobacterium شدیداً به گونه و ایزوله وابسته است؛ بیماری مایکوباکتریایی به تعیین گونه، آزمون حساسیت و رژیم چنددارویی مناسب نیاز دارد و با فلوروکینولون تک‌دارویی درمان نمی‌شود. اما روی استرپتوکوک فعالیت متغیر/ضعیف دارد (انتخاب مناسب نیست)، روی بی‌هوازی‌ها بی‌اثر است، و انتروکوک و Acinetobacter اغلب مقاوم‌اند.

کاربردها و دوزهای دامپزشکی

عفونت عمومی (حساس)

سگ و گربهمنبع: Zeniquin (Pfizer)

عفونت حساس (پوست، بافت نرم و عمومی): 2.75–5.5 mg/kg · یک‌بار در روز

نکتهٔ بالینی: دوز برای همهٔ عفونت‌های حساس یکسان است و یک‌بار در روز داده می‌شود (باکتریوسید وابسته به غلظت). برای گرم‌منفی مقاوم یا سودوموناس از انتهای بالای محدوده (نزدیک 5.5 mg/kg) استفاده کنید. اگر پس از ۵ روز بهبودی دیده نشد، تشخیص را بازبینی کنید.

سیستیت باکتریایی اسپورادیک (بر اساس کشت)

سگ و گربهمنبع: ISCAID UTI guideline 2019

سیستیت باکتریایی اسپورادیکِ تأییدشده با کشت: 2.75–5.5 mg/kg · یک‌بار در روز · 3–5 روز

نکتهٔ بالینی: فلوروکینولون خط اول سیستیت اسپورادیک نیست. فقط وقتی استفاده شود که کشت ادرار و آنتی‌بیوگرام نشان دهند گزینه‌های خط اول مناسب نیستند؛ در همهٔ موارد گربه کشت ادرار انجام شود. شواهد بالینی برچسب ماربوفلوکساسین برای UTI فقط مربوط به سگ است؛ بنابراین مصرف در گربه خارج از برچسب است. کل دوز روزانه یک‌بار داده شود.

اشکال دارویی

قرص خوراکی 25 میلی‌گرم
قرص خوراکی 50 میلی‌گرم
قرص خوراکی 100 میلی‌گرم
ویال ۲٪ (20 mg/mL)موجود در ایران

نکات ایمنی و بالینی

🐱 گربه و چشم — تفاوت مهم با انروفلوکساسین: ماربوفلوکساسین برخلاف انروفلوکساسین به‌طور مشخص سمیت شبکیه/کوری ایجاد نمی‌کند و همان محدودهٔ 2.75–5.5 mg/kg در گربه مجاز است (بدون سقف مطلق ۵ mg/kg و بدون منع تزریق). با این حال چند مورد نادر کوری گزارش شده؛ در گربه از انتهای بالای محدوده با احتیاط استفاده کنید.
در حیوانات جوان در حال رشد نسبتاً ممنوع است (آسیب غضروف مفصلی): سگ‌های کوچک/متوسط تا ۸ ماهگی، نژادهای بزرگ تا ۱۲ ماهگی، نژادهای غول‌پیکر تا ۱۸ ماهگی؛ گربه‌ها تا ۱۲ ماهگی.
⚖️ مدیریت مصرف: خط اول عفونت ادراری یا پوستی ساده نیست؛ برای موارد عارضه‌دار یا مقاوم و ترجیحاً پس از کشت نگه داشته شود. کل دوز روزانه را یک‌بار در روز بدهید (وابسته به غلظت؛ مقاومت را کاهش می‌دهد). حداکثر مدت درمان ۳۰ روز است.
موجودی در ایران (فرآوردهٔ دامی): شکل رایج برای دام کوچک تزریقی ۲٪ (۲۰ mg/mL، زیرجلدی/عضلانی) است؛ فرم تزریقی ۱۰٪ (Marboject/ماربوکس) مخصوص دام بزرگ است و برای سگ و گربه توصیه نمی‌شود. قرص خوراکی (Zeniquin) در ایران به‌طور مطمئن در دسترس نیست.
جذب خوراکی با کاتیون‌ها (آنتی‌اسید، لبنیات، آهن، روی، سوکرالفات) کاهش می‌یابد — فاصلهٔ حداقل ۲ ساعت رعایت شود.
با تئوفیلین (افزایش سطح خونی و خطر مسمومیت)، سیکلوسپورین (تشدید سمیت کلیوی) و وارفارین (افزایش اثر) تداخل دارد؛ با نیتروفورانتوئین هم‌زمان ندهید (آنتاگونیسم). با NSAIDها (مثل فلونیکسین) احتمال افزایش متقابل سطح دارو هست.
در نارسایی کبدی، اختلالات تشنجی (تحریک CNS) و کم‌آبی با احتیاط. نکتهٔ مثبت: نارسایی کلیوی دوز را به‌طور معنادار تغییر نمی‌دهد (دفع کلیوی ~۴۰٪ و صفراوی).
در آبستنی ایمنی ثابت نشده است — پرهیز شود مگر منفعت آشکارا بر خطر بچربد. در دام‌های مولد غذا ممنوع است (FDA).
عوارض شایع: ناراحتی گوارشی (استفراغ، بی‌اشتهایی، مدفوع شل، اسهال) و کاهش فعالیت. نادر: افزایش آنزیم‌های کبدی، آتاکسی، تشنج و کریستالوری.

منابع ذکرشده

Zeniquin (Plumb's)
Zeniquin (Pfizer)
ISCAID UTI guideline 2019

محاسبهٔ دوز بر اساس وزن

آخرین به‌روزرسانی دادهٔ این صفحه: 2026-07-28