سگمنبع: Baytril (Bayer)
5–20 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · حداکثر ۳۰ روز
آنتیبیوتیکتراپی
انروفلوکساسین (Enrofloxacin)
فلوروکینولون دامی · باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase)
گونه: سگ و گربه9 پروتکل دوز3 فرم دارویی
این صفحه یک مرجع محاسباتی و آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینه، کشت و آنتیبیوگرام، قضاوت بالینی یا تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست.
معرفی دارو
فلوروکینولون دامی · باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase)
نامهای تجاری: Baytril®
دوز عمومی: سگ 5–20 mg/kg یکبار در روز · گربه سقف ۵ mg/kg/روزمنبع: Baytril (عمومی)
طیف اثر
فلوروکینولون دامی و باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase). طیف قوی گرممنفی دارد: انتروباکتریاسه (E. coli، Klebsiella، Proteus، Salmonella، Enterobacter، Serratia)، Pasteurella، Mannheimia، Bordetella، Haemophilus، Campylobacter و Brucella. فعالیت روی Pseudomonas به ایزوله و آزمون حساسیت وابسته است و نباید بدون کشت و آنتیبیوگرام مفروض باشد. ممکن است روی استافیلوکوک، از جمله ایزولههای مولد پنیسیلیناز، مؤثر باشد؛ اما فعالیت وابسته به ایزوله است، حساسیت MRSA/MRSP نباید فرض شود و مصرف به تأیید کشت و آنتیبیوگرام نیاز دارد. برخی باکتریهای غیرمعمول/داخلسلولی (Mycoplasma، Chlamydia) را نیز پوشش میدهد. فعالیت بر Mycobacterium به گونه و ایزوله وابسته است؛ بیماری مایکوباکتریایی به تعیین گونه، آزمون حساسیت و رژیم چنددارویی مناسب نیاز دارد و با انروفلوکساسین تکدارویی درمان نمیشود. اما روی استرپتوکوک فعالیت متغیر/ضعیف دارد (انتخاب مناسب نیست)، روی بیهوازیها بیاثر است، و انتروکوک به آن مقاوم است.
کاربردها و دوزهای دامپزشکی
عمومی
گربهمنبع: Baytril (Bayer)
گربه: 5 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · حداکثر ۳۰ روز ⚠️ سقف مطلق ۵ mg/kg/روز
نکتهٔ بالینی: در گربه اگر فلوروکینولون لازم است، پرادوفلوکساسین (Veraflox) گزینهٔ ایمنتری است — حتی در چند برابر دوز سمیت شبکیه ندارد و استرپتوکوک/بیهوازی را بهتر میپوشاند؛ در صورت دسترسی به آن ترجیح داده میشود.
مصرف بر اساس کشت و آنتیبیوگرام
سگمنبع: ISCAID UTI guideline 2019 / ISCAID canine pyoderma guideline 2025
عفونت حساس پوستی یا ادراری: 5–10 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · بر اساس کشت و آنتیبیوگرام
نکتهٔ بالینی: انروفلوکساسین خط اول سیستیت باکتریایی اسپورادیک یا پیودرمای سطحی بدون عارضه نیست. فقط وقتی استفاده شود که کشت و آنتیبیوگرام حساسبودن ایزوله را تأیید کند و گزینهٔ خط اول مناسب با طیف باریکتر در دسترس نباشد. مدت درمان بر اساس تشخیص مشخص، پاسخ بالینی و بازبینی برنامهریزیشده تعیین شود، نه یک دورهٔ طولانی ثابت برگرفته از منبع قدیمی. سقف خودکار دوره 30 روز است و ادامه یا تغییر درمان به بازبینی بالینی نیاز دارد.
تنفسی تحتانی
سگمنبع: Greene 2006
تنفسی تحتانی: 5–10 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · ۷–۱۴ روز (مزمن/مایکوپلاسمایی طولانیتر)
پروستات
سگمنبع: Greene 2006
پروستاتیت: 5–10 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · ۴–۶ هفته (مزمن)
کولیت زخمی هیستوسیتیک
سگمنبع: Greene 2006
کولیت هیستوسیتیک زخمی (باکسر): 5–10 mg/kg خوراکی · یکبار در روز · حداقل ۸ هفته (با کشت/آنتیبیوگرام)
عفونت استخوان و مفاصل
سگمنبع: Greene 2006
عفونت استخوان و مفاصل نیازمند درمان سیستمیک: 5–11 mg/kg خوراکی یا تزریقی · یکبار در روز · ۱۰ روز (عفونت استخوانی اغلب به درمان طولانیتری نیاز دارد)
سودوموناس (بافت نرم)
سگمنبع: Greene 2006
دوز بالا: 11–20 mg/kg خوراکی یا تزریقی · یکبار در روز · حداقل ۷ روز (با کشت تأیید شود)
سپسیس / باکتریمی
سگمنبع: Greene 2006 / Hardie 2000
باکتریمی/سپسیس: 5–20 mg/kg خوراکی یا تزریقی · یکبار در روز
درمان ترکیبی: بهتنهایی برای سپسیس کافی نیست (پوشش گرممثبت/بیهوازی ندارد) — همراه با یک بتالاکتام (مثل آمپیسیلین یا سفازولین) تجویز شود
اشکال دارویی
- قرص خوراکی 50 میلیگرمموجود در ایران
- ویال ۵٪ (50 mg/mL)موجود در ایران
- ویال ۲٫۵٪ (25 mg/mL)موجود در ایران
نکات ایمنی و بالینی
- ⚠️ گربه: سقف مطلق ۵ mg/kg/روز. دوز بالاتر (بهویژه >۱۵ mg/kg) میتواند باعث کوری دائمی (تخریب حاد شبکیه) شود؛ مردمکگشادی و تغییرات شبکیه را پایش کنید و هرگز از سقف عبور نکنید.
- در حیوانات جوان در حال رشد نسبتاً ممنوع است (آسیب غضروف مفصلی): سگهای کوچک/متوسط از ۲ تا ۸ ماهگی؛ نژادهای بزرگ/غولپیکر ممکن است نیاز به انتظار بیش از ۸ ماهگی داشته باشند.
- ⚖️ مدیریت مصرف: فلوروکینولونها خط اول عفونت ادراری ساده نیستند؛ برای موارد عارضهدار/مقاوم و ترجیحاً پس از کشت نگه داشته شوند (مقاومت E. coli رو به افزایش است). دوز کامل روزانه را یکبار در روز بدهید (وابسته به غلظت؛ مقاومت را کم میکند).
- اشکال نامناسب برای دام کوچک: انروفلوکساسین تزریقی ۱۰٪ (۱۰۰ mg/mL) مخصوص دام بزرگ است (رقیقسازی و مصرفش در دام کوچک توصیه نمیشود)؛ محلولهای خوراکی مخصوص طیور نیز برای سگ و گربه کاربرد ندارند.
- مسیر تزریقی در سگ: مسیر ارجح عضلانی (IM) است (جذب سریع و کامل؛ مسیر برچسب فرآوردهٔ دامی). زیرجلدی (SC) هم رایج است اما بهعلت pH بالای محلول (~۱۱) ممکن است دردناک و بافتآزار باشد (احتمال آبسهٔ استریل). وریدی (IV) فقط آهسته (دستکم ۱۰ دقیقه) و رقیقشده (۱:۱ تا ۱:۱۰ با نرمالسالین) — تزریق سریع/رقیقنشده خطر آریتمی، افت فشار، استفراغ و آزادسازی هیستامین دارد. تزریق در گربه (حتی <۵ mg/kg) منع مصرف دارد (کوری).
- با محلولهای تزریقی حاوی منیزیم (Normosol-R، Plasma-Lyte) مخلوط یا هممسیر نشود — رسوب ریزذرات در ریه گزارش شده است.
- جذب خوراکی با کاتیونها (آنتیاسید، لبنیات، آهن، روی، سوکرالفات) کاهش مییابد — فاصلهٔ حداقل ۲ ساعت رعایت شود. ترجیحاً با معدهٔ خالی بدهید (مگر استفراغ کند).
- با تئوفیلین/آمینوفیلین تداخل دارد: انروفلوکساسین سطح خونی آنها را بالا میبرد و میتواند مسمومیت ایجاد کند — در صورت مصرف همزمان، دوز تئوفیلین کاهش یابد و پایش شود.
- در نارسایی کبدی/کلیوی و کمآبی با احتیاط (خطر کریستالوری و تجمع دارو)؛ در اختلالات تشنجی با احتیاط (تحریک CNS). قرص بسیار تلخ است؛ خردکردن قرص روکشدار توصیه نمیشود.
- در آبستنی بهدلیل خطر غضروف توصیه نمیشود مگر منفعت آشکارا بر خطر بچربد؛ در گربهٔ آبستن/شیرده ایمنی ثابت نشده است. (برای انسان بهدلیل اثرات CNS ممنوع است.)
منابع ذکرشده
- Baytril (عمومی)
- Baytril (Bayer)
- ISCAID UTI guideline 2019 / ISCAID canine pyoderma guideline 2025
- Greene 2006
- Greene 2006 / Hardie 2000
محاسبهٔ دوز بر اساس وزن
آخرین بهروزرسانی دادهٔ این صفحه: